رعایت اصول تغذیه و بهداشت مواد غذایی
تغذیه صحیح یکی از عوامل مهم حیاتی در تامین سلامت و بهداشت هر شخص، خانواده و جامعه است. با استفاده از غذای لازم و کافی، جنبش و حیات، کارایی و فعالیت، رضایت خاطر، نشاط زندگی و قدرت مبارزه با مشکلات در انسان تامین می شود.
به علاوه سلامت و بهداشت نسلهای بعدی نیز تضمین و افزون می گردد.
اگرچه ظرفیت تفکر و اندیشه صحیح، توانایی و قدرت عظلانی تا حدی امری توارثی است، لیکن نوع تغذیه بر روی سازندگی و حفظ و پرورش آنها تاثیر غیر قابل تردیدی دارد.
تغذیه اگرچه یک امر کاملاً طبیعی است لیکن اگر تنوع و تعادل در آن رعایت نگردد اختلالات تغذیه ای چه از نظر کمبود و چه از طریق زیاده روی پیش خواهد آمد که عواقب ناشی ار گرسنگی و فقر غذایی در جهان امروز به مراتب تاسف بارتر است.
از سوی دیگر، در تامین سلامت انسان، علاوه بر استفاده از غذای مناسب و کافی، رعایت اصول بهداشتی مواد غذایی نیز حائز اهمیت فوق العاده ای است. متاسفانه بسیاری از افراد هنوز به آنچه می خورند و می آشامند، توجه چندانی ندارند و تغذیه کردن را تنها، اقدامی در جهت رفع گرسنگی می پندارند.
حال آنکه می باست برای بهتر زیستن و تامین سلامت هر چه بیشتر بدن، علاوه بر آشنایی به اصول تغذیه صحیح، به بهداشت مواد غذایی نیز که از جمله عوامل اساسی در این زمینه به شمار می رود، توجه کافی نمود.
چرا که امکان آلودگی و فساد مواد غذایی به دلیل راهیابی و فعالیت میکروارگانیسمها و یا تحت تاثیر عوامل فیزیکی و شیمیایی، همواره وجود داشته و در صورت عدم رعایت شرایط شرایط بهداشتی و در مراحل مختلف خرید، پخت و پز، و توزیع و نگهداری مواد غذایی، سلانت و حیات انسان پیوسته در معرض تهدید قرار می گیرد.
با توجه به این مهم، رعایت نکات بهداشتی چندی در این زمینه الزامی است که موارد زیر از آن جمله اند:
1. مواد غذایی مورد نیاز بایستی از فروشگاههایی خریداری گردند که بهداشتی بوده و به کلیه وسایل حفظ و نگهداری مواد غذایی مجهز باشند.
2. قبل از انبار کردن مواد غذایی لازم است از عدم آلودگی آنها به حشرات، کپکها و غیره مطمئن بود.
3. تا آنجا که ممکن است بایستی از محصولات تازه برای ذخیره سازی استفاده کرد.در غیر این صورت بایستی مواد اولیه به ترتیبی که انبار می شوند مصرف گردند تا از کهنه شدن زیاده از حد آنها جلوگیری شود.
4. لازم است مواد غذایی در ظروف کاملاً سرپوشیده و درب دار نگهداری شوند تا از آلودگی آنها به حشرات و جوندگان جلوگیری شود. ضمنا در تماس مستقیم با سطح زمین باید خودداری شود.
5. هرچند وقت یک بار مواد غذایی را بایستی جابه جا کرده و کنترل نمود.
6. کیسه های محتوی مواد غذایی به خصوص سیب زمینی و پیاز بایستی دقیقاً کنترل شود تا مربوط به کیسه های حمل سموم و دفع آفات نبوده و باعث آلودگی و مسمومیت نگردد.
7. غذاها و مواد غذایی آلوده به حشرات را باید معدوم نمود تا از گسترش آلودگی جلوگیری شود.
8. به هنگام شروع کار در آشپزخانه و پس از اتمام کار باید دستها را با آب گرم و صابون شست . شستشوی دستها پس از هر بار توالت رفتن نیز الزامی است.
9. به هنگام طبخ غذا نباید همزمان عملیاتی از قبیل رد و بدل کردن اشیاء ، جابه جایی آنها، نظافت خانه و غیره انجام داد.
10. به هنگام طبخ و توزیع غذا نباید مستقیماً روی مواد غذایی سرفه یا عطسه شود. همچنین نباید دست را در دهان، گوش یا بینی کرده و یا به صورت و مو و سایر نقاط بدن مالید و یا سیگار کشید.
11. با زخمهای باز و هنگام بیماری نباید به کار در آشپزخانه و طبخ غذا مشغول شد.
12. در هنگام طبخ و توزیع غذا بهتر است لباس تمیز و مرتب پوشیده، از روپوش و روسری مخصوص استفاده شود.
13. لازم است ناخنها را به طور مرتب کوتاه کرده و در بهداشت فردی کوشا بود.
14. غذاهای پخته را نباید بیش از دوبار توزیع نموده و باز هم نگهداری کرد.
15. بهتر است روی تمام مواد غذایی که در معرض هوا قرار دارند، در مواقع غیر ضروری پوشانده شود.
16. از کاغذ باطله و پاکت مستعمل و امثال اینها نباید برای بسته بندی هیچ نوع غذایی استفاده کرد.
17. کلیه دستگاهها، لوازم و وسایل مورد استفاده در آشپزخانه، باید در مقابل خراش، زنگ، مواد پاک کننده و مواد ضد عفونی کننده مقاوم باشند.
18. عمل شستشوی وسایل مورد استفاده بایستی بلافاصله پس از کاربرد و زمانی که هنوز باقیمانده غذا خشک نشده اند انجام گیرد. ضمناً پس از شستشو بایستی آنها را خشک نموده و در جای محفوظی نگهداری نمود تا از آلودگی آنها جلوگیری شود.
19. لازم است به تعداد کافی سطل زباله فلزی و یا پلاستیکی محکم درب دار قابل تمیز کردن و شستشو در محل وجود داشته باشد و هر روز تخلیه و تمیز بشوند.
20. در حوالی آشپزخانه نبایستی به هیچ وجه زباله و فضولات و سایر عوامل جلب حشرات و جوندگان وجود داشته باشد. برای چلوگیری از ورود مگس و سایر حشرات در آشپزخانه بهتر است تمام دربها و پنجره ها مجهز به تور سیمی بوده و در موارد لزوم، ضمن استفاده از حشره کشها، جلوی دربهای ورودی، نوار آغشته به سم آویزان شود.
در خاتمه لازم است اگر چه نکات بهداشتی عنوان شده در زمینه های خرید، طبخ، توزیع و نگهداری مواد غذایی،از عوامل بسیار مهم در حفظ سلامتی و تندرستی انسان به شمار می روند، لیکن زمانی اثرات آنها نمود بیشتری می نماید که این توجه و دقت نظر، با رعایت آداب تغذیه توسط خود فرد نیز همراه گردد.
زیرا غذاهای تهیه شده در بهترین شرایط بهداشتی، چنانچه بطرز غیر معقول مورد تغذیه انسان قرار گیرند، چه بسا اختلالات و عوارض متعددی را نیز در انسان موجب می گردند.
از این رو توصیه می گرددکه ضمن رعایت نکات بهداشتی مورد بحث، به اصول چندی در آداب تغذیه بهداشتی نیز از قبیل:
رعایت نظم و ترتیب در صرف غذا([COLOR="#FF0000"][B] صبحانه ی کامل، ناهار معمولی و شام سبک[/B][/COLOR])، آهسته غذا خوردن و جویدن کامل آن، پرهیز از پر خوری، پرهیز از نوشیدن مایعات زیاد سرد و یا گرم، عدم افراط در نوشیدن مایعات زیاد بر سر میز غذا، عدم افراط در مصرف غذاهای چرب، پر نمک و قندی، پرهیز از استراحت و خواب و همچنین فعالیتهای ورزشی بلافاصله پس از صرف غذا، پرهیز از مصرف غذاهایی که به تجربه دریافته ایدآن غذاها، ناراحتی هایی را در شما ایجاد می نماید و به بیان ساده تر آن غذاها به شما نمی سازد، تنوع در غذاهای مصرفی و دوری جستن از عصبانیت و اضطراب و صرف غذا در محیط شاد و با نشاط، عنایت لازم مبذول گردد.
