خلاقیت لازمهی مادری کردن
[SIZE=4]
مگر مادرها چه کار میکنند؟ هر روز که شاز خواب بیدار میشوند، دست و روی بچه را میشویند، پوشکش را عوض میکنند، میخوابانندش، با او بازی میکنند، بهش شیر میدهند و این میشود کل زندگیشان! یکسری کارهای روزمره که هر روز و هر روز
باید انجام دهند.
مادر و کودک
سۆال این است که مادرها در این فرآیند روزمره چقدر فکر میکنند؟ مگر شیر دادن و پوشک عوض کردن و باشزی کردن، فکر کردن میخواهد؟ برای اینکه بتوانیم به این سۆال جواب دهیم، اول باید ببینیم فکر کردن یعنی چه؟
بعضیها (مثل دیویی) فکر کردن را نقشهء عمل یا Plan of action تعریف میکنند. آنها میگویند ما در زندگی با مسائلی مواجه میشویم که باید قادر باشیم آنها را حل کنیم و آن نقشهای که به ما کمک میکند بتوانیم مسئله را حل کنیم و به عمل برسیم،
تفکر است. یعنی توانایی حل مسئله، مهارتی است که با تفکر بهدست میآید و شاید بتوان گفت حل مسئله، همان تفکر است. با این تعریف از تفکر، مادرها در طول روز چقدر فکر میکنند؟
بچهها در روز کارهای زیادی انجام میدهند که بعضیهایشان مورد تأیید مادرها هست و بعضیهایشان نه. اما نحوهء برخورد هر مادر با کارهایی که مورد تأییدش نیست، فرق میکند.
اولین و سادهترین راه حل این است که جلوی انجام عمل بچه گرفته شود، که بیشتر مادرها هم همین کار را انجام میدهند. مثلا آشغال را از دهان بچه درمیآورند، چاقو و یا هر وسیلهای که برای بچه خطری ایجاد میکند، از او میگیرند، یا بچه را از محل خطر
دور میکنند.
نویسنده ی کتاب «ماندن در وضعیت آخر» دربارهء اثرات ناگوار امر و نهی کردن به کودک و تأثیر طولانیمدتی که تا آخر عمر گریبانگیر انسان میشود، بحث مفصلی دارد. تأکید میکند که این امر و نهی کردن میتواند شخصیت کودک را در بزرگسالی بسازد و او را
تبدیل به فردی ترسو کند که توانایی تصمیمگیری ندارد.
بدین ترتیب همانطور که گفتیم، بیشتر مادرها سادهترین راه، یعنی امر و نهی کردن را انتخاب میکنند. اما بعضی مادران هستند که بهجای امر و نهی کردن، دنبال راه حلهایی میگردند که وضعیت خطر را برای کودک از بین ببرند. آنها گاهی با عوض کردن
موقعیت، این وضعیت را تبدیل به وضعیت دیگری میکنند و گاهی با جایگزین کردن، آن را تغییر میدهند. این مادرها برای این کار مجبور به فکر کردنند.
جلوگیری از انجام عمل کودک، نیاز به توانایی خاصی ندارد، اما تبدیل موقعیت نامطلوب به موقعیت مطلوب، فکر کردن میخواهد. مثلا اگر بچهای با لیوان روی زمین آب میریزد، مادر میتواند راحتترین کار را انجام دهد، یعنی لیوان را از بچه بگیرد. همینطور
میتواند فکر کند و یک راه حل خلاقانه برای تغییر موقعیت انتخاب کند. مثلا یک لیوان دیگر بیاورد تا کودک آب را از این لیوان به لیوان دیگر منتقل کند، یا آب را خالی کند و یک شیء دیگر که آسیبی به فرش نمیرساند، توی لیوان بریزد.
بچهها همیشه دنبال بازی کردنند. برای آنها هر چیزی بازی محسوب میشود. اگر بازی را از آنها بگیریم، آنها را از چیز مهمی محروم کردهایم، اما اگر قواعد بازی را عوض کنیم، بچه از بازی جدید لذت خواهد برد. البته این کار نیاز به خلاقیت بالا دارد. مادر باید
بتواند از زاویهء دیگری به وضعیت پیش رویش نگاه کرده و سعی کند در ذهن خود راه حلهای مختلف را برای تغییر آن موقعیت امتحان کند.
مادر باید بتواند به راه حلهای جدیدی برسد که کودک خود را اقناع کند. از آنجا که این راه حلها در هر مورد، وضعیتی ویژه و خاص و تکرارناپذیر است، احتیاج به خلاقیت بالایی دارد. در این موقعیتها مادر باید سعی کند موقعیت را با دیدی متفاوت بنگرد و انواع راه
حلها را امتحان کند
گاهی برای بچه یک موقعیت ممکن است چندبار تکرار شود و مادر مجبور باشد هر بار، راه حلی متفاوت با دفعهء قبل پیش پای کودک و موقعیت تکراری بگذارد، پس باید بتواند مسائل را بهخوبی ببیند و در ذهن خود دنبال راههای متفاوت بگردد.
مادرهایی که هر روز در مقابل هزاران موقعیت اینچنینی قرار میگیرند و در مقابل این موقعیتها، برای پیدا کردن راه حل فکر میکنند، شاید از بسیاری از دانشجویان و اساتید دانشگاه، بیشتر فکر کنند. همیشه دنبال راه حل جدید بودن، نهتنها تمرینی ذهنی
است، بلکه کودک را از امر و نهی کردنهای مکرر راحت میکند و تربیت صحیحتری را موجب میشود.
حالا باز برمیگردیم به سۆال اول. مگر مادرها در روز چه کار میکنند؟ مادرهایی که همهء موقعیتها را برای بچه تبدیل به بازی میکنند، مادرهاییاند که فکر میکنند. آنها هر روز مجبورند به راه حلهای جدید برسند و شاید خیلی بیشتر از همهء ما فکر میکنند…
همگی اذعان به این مطلب داریم که نقش مادران بیش از پدران، در تربیت فرزندان مبرهن است و اهمیت این مهم به هیچ وجه قابل اغماض و چشم پوشی نیست. روان شناسان اظهار می دارند که یک مادر شایسته و تربیت گر، بایستی خود الگوی برتری باشد
و مجهز به مهارت های لازمه برای زندگی و پرورش یک نسل.شاید به جرات بتوان اظهار نمود که ویژه ترین و مهمترین این مهارت ها، مهارت حل مسئله است و حل مسئله یکی از مهارت های مهم زندگی است و به عبارتی دیگر مهارت حل مسئله یکی از مهارت
های شناختی است که انسان را در حل مسائل درونی و بیرونی خود یاری می دهد، اما متاسفانه بسیاری از والدین و فرزندان با آن آشنا نیستند. آموزش این مهارت می تواند از بروز مسائل و مشکلات مرتبط با دوران کودکی و نوجوانی و بحرانی شدن تعارض
های خانوادگی پیشگیری کند.
منابع: چارقد /پورتال جامع علوم انسانی [SIZE=4][/SIZE]/تبیان
[/SIZE]
