نوجوانان و بلوغ

نوجوانان و بلوغ

نوجوانی، بلوغ و جوانی دوران حساس زندگی هر فردهستند. دوران نوجوانی زمانی است که تغییرات ظاهری و درونی باهم همراه می شوند تا کمال فرا رسد. در دوران نوجوانی نه تنها رشد جسمانی آهنگی سریع دارد بلکه تکامل احساسات، روابط اجتماعی و منطقی نیز حرکتی تند و رو به جلو دارند.بلوغ دوران شناخت خود و پدیده های پیرامون خود است و شناخت یعنی تولد و زندگی دوباره. جوانی دوران تجارب سبز است. سبز سمبل طراوت، تازگی، روییدن و بهار است. سرما را از خاطره ها می زداید و خورشید را باهمه لطفش به یاد می آورد.



تغییرات در دوران نوجوانی و بلوغ:

نوجوانی و بلوغ بحرانی ترین دوره زندگی هر فرد است و برخورد صحیح والدین به نوجوانان كمك می كند تا دوره پر تلاطم نوجوانی و بلوغ را آرام پشت سر بگذارند. سالم یا فاسد بار آمدن نوجوان به چگونگی تربیت او در خانه و محیط اجتماعی بستگی دارد.تغییرات دوران بلوغ كه در پسر و دخترمتفاوت است شامل دو دسته اند:



1-تغییرات جسمی در دوران نوجوانی و بلوغ

2-تغییرات روحی روانی در دوران نوجوانی و بلوغ


تغییرات دوران بلوغ در پسران:

الف-تغییرات جسمی :

بارزترین تغییرات جسمی در پسران در دوران نوجوانی و بلوغ به خصوص در سالهای 12 تا 17 سالگی است كه تحت تاثیر هورمون جنسی مردانه بروز می كند.در پسران صفات ثانویه جنسی دیرتر از دختران بروز می كند.



تغییرات جسمی حاصل از بلوغ پسران شامل:

رشد موهای زهار و زیر بغل: در دوران بلوغ ابتداموی زهار ( ناحیه تناسلی خارجی) و حدود 20 ماه بعد موی زیر بغل ، سینه و صورت رشد می كند و همزمان فعالیت غدد عرق و چربی افزایش یافته آكنه ایجاد می شود. به دلیل اثرات اجتماعی ، رویش موی صورت برای پسران اهمیت زیادی دارد.



احتلام شبانه: یك سال پس از رشد بیضه ها و معمولا شبانه یانزدیك صبح و درخواب و به طریق غیر ارادی اتفاق می افتد.



رشد قد، بازو و ساق: در دوران بلوغ رشد جهشی قد شروع و به طور متوسط 7 تا 5/12 سانتی متر در سال به قد پسران افزوده می شود و قدرت عضلانی و پهنای سینه افزایش می یابد.



تغییر صدا:به تریج اتفاق می افتد ، ابتدا دو رگه و سپس صدا بم تر ومردانه می شود.

شروع تغییرات و سن بروز آنها در افراد مختلف متفاوت و تحت تاثیر مجموعه عوامل هورمونی ، ژنتیك و محیطی می باشد كه در این میان تغذیه مناسب و كافی ، ورزش و فعالیت جسمانی و رفاه جسمی و روحی تاثیر به سزائی دارند.



ب - تغییرات روحی –روانی در دوران نوجوانی و بلوغ :

تغییرات اخلاقی كه در دوره نوجوانی و بلوغ برای پسران بروز می كند:



-به سرعت عصبانی و خشمگین می شود در عین حال به سرعت پشیمان گشته و خود را سرزنش می كند و به طور كلی ناسازگار است.



-در مواردی گستاخ و نامهربان و خشن و بی ادب جلوه می كند. ولی انتظار دارد با محبت و دوستی باوی رفتار شود.

-به نحو افراطی به خود توجه دارد و به جالب بودن ظاهرش بسیار علاقمند است و به دنبال كسب محبوبیت ( حتی در جنس مخالف) می باشد. در عین حال دچار بی ثباتی عاطفی است و به دلیل بد اخلاقی و تندی مزاج و بد اخمی های بیجا تمایل به گریه كردن دارد.خود را همه چیزدان می پندارد و به همه چیز انتقاد می كند.



-نسبت به والدین عناد و سرگشی دارد كه نشانه ای از استقلال طلبی اوست و نه خصومت و دشمنی.



-ترس و نگرانی های درسی و جنسی و ترس از تمسخر دوستان موجب اضطراب و آشفتگی وی می شود.



-تمایل به گوشه گیری دارد.احساس دلتنگی و خستگی می كند،تمایل به مخالفت های اجتماعی دارد،شرم و حیای بیش از حد دارد.



همزمان با این دوره نگرانی های خاص اجتماعی پسران مانند نگرانی در مورد آینده تحصیلی ، خدمت سربازی ، آینده شغلی و وضع مالی با افزیش سن نوجوان و نزدیك شدن به سال های پایان نوجوانی افزایش می یابد.

در این دوران خانواده موظفند نوجوان را آگاه سازند و اعتماد به نفس و استقلال و ابتكار آنان را پرورش دهند.


نوجوانان و بلوغ



تغییرات دوران بلوغ در دختران:

تغییرات جسمی دختران در دوران نوجوانی و بلوغ:

علاوه بر بزرگ شدن همه جانبه اندام های بدن ، افزایش وزن وقد،برجسته شدن پستان ها، رشد موهای زائد در ناحیه زهار و زیر بغل، مهمترین تغییری كه در بدن دختران نوجوان در طی دوران بلوغ رخ می دهد قاعدگی(عادت ماهیانه) است.



تعریف قاعدگی: به خونریزی دوره ای رحم ، قاعدگی می گویند و از زمان شروع خونریزی قاعدگی تا شروع خونریزی دوره بعدی طول مدت قاعدگی گفته می شود كه معمولا 28 روز می باشد و در برخی افراد بین 21 تا 35 روز است. طول مدت بین دو قاعدگی در یك نفر نیز عموما ثابت نیست.



فاصله دو قاعدگی تحت تاثیر اضطرابهای محیطی ، تغییرات فصلی و چگونگی وضعیت تغذیه ای قرار دارد ،به طور مثال دخترانی كه به مدت طولانی از خانواده دور می شوند فاصله قاعدگی آنها نا منظم می شود.باید دانست بی نظمی قاعدگی تا ایجاد قاعدگی های منظم حداكثر دو سال طول می كشد تا بدن با تغییرات هورمونی هماهنگی یابد. خون قاعدگی به آهستگی و به تدریج طی چند روز ( به طور متوسط بین 3تا 7 روز) از بدن خارج می شود.



توجه داشته باشید كه بر اثر تغییرات هورمونی در بسیاری از دختران ترشحات دیگری به غیر از خون قاعدگی در طول ماه وجود دارد كه معمولا زرد كم رنگ و یا سفید و یا بی رنگ می باشد و بوی كمی دارد یا اصلا بوئی ندارد.اگر رنگ این ترشحات قهوه ای یا سبز شود ویا بوی شدید داشته باشد ممكن است باعث خارش و سوزش شود، در این وضعیت باید به پزشك مراجعه شود.



اختلالات پیش از قاعدگی:

معمولا چند روز قبل از شروع قاعدگی تغییرات جسمانی نظیر كاهش یا افزایش اشتها ، خستگی ، بزرگ و حساس شدن پستان ها ، یبوست، ورم ،سردرد و سرگیجه ، تغییرات خلقی نظیر بد خلقی ، افسردگی،خواب آلودگی و بی حوصلگی ظاهر می شود كه شدت این علایم در افراد مختلف متفاوت وناشی از تغییرات هورمونی در بدن می باشد ومعمولا خود به خود از بین می رود. در صورت شدت اختلالات فوق باید به پزشك مراجعه كرد.



مراقبت های بهداشتی دوران قاعدگی:

به علت باز بودن دهانه رحم در این دوران رعایت بهداشت فردی بسیار ضروری می باشد وعدم رعایت آن ممكن است منجر با ایجاد عفونت و عوارضی نظیر نازایی در آینده شود. این امر فرد را از نعمت مادر شدن محروم می كند و ممكن است زندگی خانوادگی آتی را دچار مشكل نماید ، بنابراین توجه به نكات زیرحایز اهمیت می باشد:



در دوران قاعدگی باید از نوار بهداشتی استفاده شود و نوار بهداشتی مرتب و زود به زود تعویض شود ، بخصوص زمانی كه خونریزی بیشتر است با این كار علاوه بر رعایت بهداشت از آلوده شدن لباس های دیگر نیز خودداری می شود.

نوار بهداشتی مصرف شده راباید داخل كاغذ پیچید و دور انداخت. نوار بهداشتی را نباید به طور مستقیم در توالت انداخت ، زیراباعث گرفتگی توالت می شود.



چنانچه امكان استفا ده از نوار بهداشتی وجود نداشته باشد لازم است از پارچه های معمولی و قابل شستشو استفاده شود و پس از استفاده آنها را با آب سرد و صابون شسته درآفتاب خشك نمود و در صورت امكان اتو كرد. تا حد امكان از پنبه یا دستمال كاغذی استفاده نشود و در صورت استفاده یك عدد گاز استریل روی پنبه قرار داده شود ( زیرا قطعات خرد شده دستمال و پنبه ممكن است جذب شده باعث عفونت شود).



بروز اولین قاعدگی نباید باعث ترس و نگرانسی شود ، این امر نشان می دهد كه فرد سالم است و نوید آمادگی برای مادر شدن را به او می دهد. در صورت وجود هرگونه نگرانی و ابهام علاوه بر مشورت با مادر یا خواهر بزرگتر می توانید با اولیای مدرسه و كاركنان بهداشتی نیز مشورت كنید.

قاعدگی نه تنها بیماری نیست بلكه یك امر ضروری و طبیعی می باشد ، اگر چه ممكن است به ظاهر باعث ناراحتی شود.



انجام فعالیتهاو ورزشهای عادی و سبك در این دوران نه تنها هیچگونه منعی ندارد ، بلكه مفید هم می باشد و به آرامش عضلات كمك می كند .بدترین كار دراز كشیدن روی تخت و بی حركت ماندن است.


به منظور جبران خون از دست رفته بخصوص دراین دوران از غذاهای مقوی نظیر شیر ،گوشت ، حبوبات ، سبزیجات و لبنیات و انواع میوه های تازه و...... بیشتر استفاده كنید. توصیه می شود برای كاهش عوارض اختلالات پیش از قاعدگی رژیم غذایی حاوی ویتامینB6و آهن از یك هفته قبل از شروع قاعدگی شروع شود(گوشت، ماهی، دانه های بدون نمك ، غلات سبوس دار و برگ سبزی ها و موز حاوی ویتامین و بیشتر دانه های بدون نمك ، تخم مرغ ، گوشت ، جگر، نخود فرنگی و لوبیا منبع آهن هستند).



حمام كردن در دوران قاعدگی نه تنها ضرر ندارد بلكه لازم می باشد، البته بایداز نشستن كف حمام خودداری وتا حد امكان به شكل ایستاده حمام كرد تا بدن به آلودگی های میكروبی كف حمام مبتلا نشود . در این دوران باید از رفتن به استخر و یا دریا نیز اجتناب شود.



وجود درد در روزهای اویل قاعدگی مساله ای طبیعی است، علت این امر آزاد شدن موادی د رجداره داخلی رحم است ( آندومتر) كه باعث انقباض رحم و در نتیجه درد می شود؛ در صورت شدت دردمی توان از داروهای تسكین دهنده با تجویز پزشك یا ماما استفاده كرد.



بهتر است 48 تا 72 ساعت قبل از شروع فاعدگی از این داروها استفاده شود. استفاده از حوله یا پارچه گرم در موضع درد هم مفید می باشد( گرما موجب شل شدن عضلات می شود و می تواند انقباضات را متوقف كند). رژیم غذائی مناسب ( اجتناب از مصرف زیاد شكر ، قهوه و چای ) و استراحت كافی نیز می تواند در تسكین درد موثر باشد.



باتوجه به این كه در اوایل ، شروع قاعدگی نامنظم است می توان با علامت زدن تاریخ آن در تقویم حول و حوش تاریخ شروع آن را به خاطرسپرد و نوار بهداشتی را بخصوص در مدرسه به همراه داشت تا مشكلی ایجاد نشود.



چند نكته مهم در بهداشت فردی دختران:

یكی از عوارض شایع دوران نوجوانی آكنه معمولی یا جوش غرور است كه علت آن تغییراتی است كه در هورمونها صورت می گیرد وبه خصوص در دختران قبل از شروع عادت ماهیانه شدت می یابد عواملی نظیر پوست چرب ونحوه تغذیه نیز در شدت آن دخالت دارد . درمان آكنه های ساده رعایت بهداشت پوست، شستشوی مرتب صورت با صابون های غیر محرك و پرهیز از دست زدن به آنها می باشد و در موارد آكنه شدید مراجعه به متخصص پوست توصیه می شود .



-در خانم ها به علت نزدیك بودن مقعد با فرج و نیز مجرای خروج ادرار ، امكان انتقال انواع میكروبها به دستگاه تناسلی وجود دارد، بنابراین برای پیشگیری از وقوع عفونت به هنگام طهارت بایدابتدا فرج(قسمت جلویی) و سپس مقعد شسته شود و در دوران قاعدگی نیز پس از هر بار دستشوئی رفتن ( بخصوص بعد از اجابت مزاج ) شستشو به طریقه فوق صورت گیرد و پس از شستشو در صورت امكان با دستمال تمیز خشك شود ، تا حد امكان از آب سرد استفاده نشود، زیرا ممكن است باعث بوجود آمدن انقباض و درد زیر شكم شود.



- هیچگاه با دست كثیف یا آلوده طهارت نگیرید.از لباسهای نخی استفاده شود و تعویض آنها زود به زود صورت پذیرد. لباسهای زیررا باید جدا از سایر لباسها بشویید و درآفتاب خشك كنید. هیچگاه از لباس زیر دیگران استفاده نكنید.

منبع:hamdardi.ne