تأثیر تکنولوژی آموزشی بر عملکرد تحصیلی
رسانه های آموزشی چیزی تازه و نو نیستند بلکه از زمانی که آموزش شروع شده، رسانه ها نیز وجود داشته اند. بی شک یکی از اولین رسانه ها، بیان معلم، گچ، و تخته سیاه بوده است. مدتی دیگر عکس و سپس ضبط صوت، رادیو، فیلم، تلویزیون و کامپیوتر، جایی را برای خود در جریان آموزش پیدا کردند، اکنون رسانه های آموزشی جزئی تفکیک ناپذیر از فرایند آموزش و یادگیری هستند. (فردانش، 1372، ص67)
آنها دیگر وسایل و موادی در حمایت آموزش نیستند. بلکه رسانه ها خود نیز داده های آموزشی میباشند. به طور کلی رسانه ها به کلیه امکاناتی اطلاق میشود که میتوانند شرایطی را در محیط آموزشی به وجود آورند که تحت آن شرایط یادگیرندگان قادرند اطلاعات، رفتار مهارتهای جدیدی را با درک لازم به دست آورند. (فردانش، 1372، ص68)
به بیان دیگر رسانه ها، افراد ابزار، یا موقعیتهایی هستند که بوسیله آنها پیام ارائه میگردد. با این تعریف، مربی، کتاب درسی، فیلم، اسلاید، چارت، تلویزیون، رادیو و ..... رسانهها به حساب میآیند.
بر اساس بررسی ها و مطالعات انجام شده، نقش مواد و تجهیزات آموزشی را می توان به شرح زیر مورد توجه قرار داد. اینگونه مواد و وسایل، اساس قابل لمسی برای تفکر و اینجا مفاهیم به وجود میآورند و توجه و علاقه فراگیران را جلب می کنند. یادگیری را سریعتر، مؤثرتر و پایدارتر میکنند. تجارب واقعی، عینی و حقیقی را در اختیار فراگیران قرار میدهند. (احدیان، 1371، ص45)
پیشرفت تحصیلی دانش آموزان یکی از شاخص های مهم در ارزیابی آموزش و پرورش است و تمام کوشش های این نظام در واقع جامه ی عمل پوشاندن به این امر تلقی می شود. به عبارتی دیگر جامعه و به ویژه نظام آموزش و پرورش به رشد و تکامل موفقیت آمیز دانش آموز و جایگاه او در جامعه علاقمند و نسبت به آن نگران است و انتظار دارد کودکان و دانش آموزان در جوانب گوناگون اعم از ابعاد شناختی، عاطفی و شخصیتی و کسب مهارتها و توانایی ها، آن چنان که باید پیشرفت و تعالی یابند. برای رسیدن به پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان لازم است به عوامل موثر در آن توجه خاصی داشته باشیم. در این راستا یکی از عوامل مهم در پیشرفت تحصیلی و به طور کلی در توسعه نظام های آموزشی، بهره گیری از تکنولوژی های نوین آموزشی است (ماشینی، 1375، ص 26).
با رشد و گسترش دانش بشري، ضرورت استفاده ازتكنولوژي آموزشي هم ازلحاظ بعد رسانه اي و مواد و وسايل آموزشي و هم از نظر مديريت و نظارت، مسلم و لازم به نظر مي رسد. جهت رشد خلاقيت و رشد همه جانبه ي دانش آموزان، استفاده از مواد و رسانه هاي آموزشي، بكارگيري روش هاي مناسب آموزش، تأكيد بر فعاليت هاي هدفمند شاگردان ضروري بوده و لازم است كه فعاليت هاي يادگيري آنها بيشتر مبتني بر بهره گيري كامل از حواس تنظيم گردد.
فراگيران هنگام استفاده ازسيستم هاي چندرسانه اي با رسانه هاي مختلفي همچون متن، گرافيك، صدا و تصاوير ويدئويي رابطه برقرار مي كنند و در تعامل متقابل با آنها قرار مي گيرند.
کاربرد درست این رسانه ها از تاثیر سوء برخی موانع ارتباطی نظیر حواس پرتی و رویایی شدن مخاطب پیشگیری می کند. و سبب ایجاد انگیزه ی بیشتر در یادگیرندگان شده وامکان دستیابی آنان به اهداف آموزشی را افزایش می دهند. علاوه بر آن، شرایطی نسبتا نزدیک به تجربه ی دست اول برای فراگیران را فراهم می سازند و به ایشان کمک می کنند تا به سطوح بالاتر یادگیری دست یابند.
اين كه نظامهاي مبتني بر مواد به صورت تك محور در حال فرو پاشي است و روشهاي تربيتي بر اساس بهره گيري از ارزشهاي متقابل يادگيري برحسب سيستم هاي ارتباطي نوين و چهارچوب ديداري، شنيداري پي يافته، موضوعي غير قابل انكار است. ناكار آمدي روشهاي سنتي آموزش در عصر حاضر امري پذيرفته شده است و كاربرد فناوريهاي رايانه و اطلاعات جهت بهبود كمي و كيفي فرآيند آموزش اجتناب ناپذير مي باشد (یزدچی، 1385، ص72 ).
استفاده از فناوري هاي جديد در عرصه، آموزش و پرورش به طور اعم و پيشرفت تحصيلي به طور اخص تغييرات مهمي در ماهيت يادگيري دانش آموزان به وجود م يآورد و استفاده بهينه از ظرفيت هاي اين فناوري ها به يادگيري وسعت و غناي خاصي مي بخشد(افضل نيا، 1387).
دنياي امروزه نقطه توجه خود را به يادگيري علوم روز معطوف كرده است. لازمه تحقق اهداف مراكز و مدارس، با توجه به دانش گسترده فناوري اطلاعاتي و ارتباطي امروز، بهره وري از تمام امكانات و فناوريهاي غني در دسترس است. استفاده از فناوري در انجام يادگيري جزء ضرورت هاي اساسي است(تقوايي و زحمتكش،1384).
پيشرفت تحصيلي يكي از اركان مهم آموزشي است و طبعاً بايد متناسب با عصر اطلاعات، متحول شود. با بررسي آمار و اطلاعات موجود در مورد ميزان گسترش فناور ي اطلاعات و در آموزش و پرورش كشورهاي جهان در مي يابيم كه در بسياري از كشورها از جمله كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه، براي تجهيز مدارس با امكانات گوناگون همچون رايانه و اينترنت، برنامه هاي جامعي مدون شده است و دير زماني است كه توجه خاصي به نقش ابزارهاي فن آوري اطلاعات در برنامه هاي درسي خود داشته اند و هزينه قابل توجهي را در امر بكارگيري ابزارهاي مناسب در آموزش صرف كرده اند .ابداع روشهاي جديد آموزشي، بهره گيري از رايانه در كلاسهاي درس، بهره گيري از نرم افزارهاي آموزشي و چند رسانه ايها، بهره گيري از اينترنت و پست الكترونيكي وغیره از پيامدهاي نوين به كارگيري فناوري اطلاعات و ارتباطات بوده است(ذوقي پور و غفاري،1384، ص 124).
استفاده از آموزش کامپیوتری، تلویزیونی، نوارها، رسانه ها، طلقها و مواد یادگیری برنامه ریزی شده و سایر فنون به معلم برای طراحی کار انفرادی و کار گروهی با دانش آموزان فرصت بیشتری میدهد. بهره گیری از ابزارهای تکنولوژی به صورت دقیق باعث خواهد شد که معلم به صورت یک سخنران عمل نکند و قادر باشد نوعی جو ذهنی در کلاس ایجاد کند که سبب یادگیری واقعی شود. این ابزارها به معلم کمک میکند تا یک فرد حرفهای باشد استفاده از وسایل کمک آموزشی به دانش آموزان و معلم این امکان را میدهد که فقط به کتاب درسی به عنوان تنها منبع درسی تکیه نکنند و استفاده از آنها، دانش آموزان را با دنیای پر از تجربه مرتبط میکند. تکنولوژی آموزشی برای کمک به فراهم آوردن این نوع آموزش طراحی شده است. (صبا، 1356، ص6)
منابع:
فردانش، هاشم، (1372)، مباني نظري تکنولوژي آموزشي، تهران، انتشارات سمت.
ماشینی، جمیله. (1375). عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی، فصلنامه تعلیم وتربیت، شماره 8 .
احدیان، محمد (1371 ). مقدمات تکنولوژی آموزشی، تهران، نشر بشری.
تقوایی، سعید؛ زحمتکش، ناصر. (1384). فناوری اطلاعات در اروپا، انتشارات گل واژه.
ذوقی پور، عباس؛ غفاری، حمید. (1384). مدارس چند رسانه ای گامی به سوی مدارس هوشمند، مجموعه مقالات اولین کنفرانسit در آموزش و پرورش، یزد، سازمان آموزش و پرورش.
يزدچي، صفورا.( 1385 ). نقش جديد معلمان در آموزش و پرورش با توجه به توسعه در آموزش و پرورش، يزد،it فناوري اطلاعات و ارتباطات، مجموعه مقالات اولين كنفرانس سازمان آموزش و پرورش.
صبا، فرهاد ، (1356)، مقاله تکامل مفهوم تکنولوژی آموزشی، تهران، انتشارات تماشا.
بخشی از پایان نامه ی خانم معصومه سلیمانی
دانشگاه پیام نور
استاد راهنما: م.اسدی
