عوامل زمینهساز اضطراب کودکان
در دوران کودکی بزرگترین ترس کودک جدا شدن از مادر است که برای بقا به طور غریزی در او به وجود میآید؛ بهگونهای که در نوزاد هفتماهه ترس از چهره ناشناس و غریبه پدید میآید و به دنبال آن در صورت شکلگیری دلبستگی ناایمن اضطراب جدایی به وجود خواهد آمد. ترسهای دوران کودکی به نوعی واکنش به محیط اطراف و کمبود امنیت در آن است.
طی دوران رشد ما شاهد ترسهای مختلفی از جمله ترس از صدای بلند و اشیای تیره در کودکان زیر یک سال و ترس از تاریکی، حیوانات، هیولا، ارواح و... در کودکان بزرگتر خواهیم بود که قابل انتظار و اغماض خواهند بود زیرا گذرا هستند و برخورد صحیح با آن از بین رفتن آنها را امکانپذیر میکند. چنانچه ترسهای طبیعی ادامه پیدا کرده و شدت یابد، با علایمی چون اختلال در خواب، پرخاشگری، ناخن جویدن، شبادراری و لکنت زبان مواجه خواهیم شد که زندگی روزانه کودک را دچار اختلال میکند و در این زمان مراجعه به روانشناس کودک الزامی بوده و در صورت عدم رسیدگی به موقع به وخامت آن افزوده خواهد شد و عملکرد کودک را در بزرگسالی در حوزههای تحصیلی و شغلی و خانوادگی دچار خدشه میکند.
تقریبا پنجدرصد از کودکان ملاکهای تشخیصی یک اختلال اضطرابی را در طول دوران کودکی خود تجربه میکنند و از شایعترین اضطرابها در کودکان میتوان به اضطراب جدایی اشاره کرد که در کودکان 8/2 درصد و در نوجوانان حدود هشتدرصد است. اگر بخواهیم عوامل تاثیرگذار در به وجود آمدن اضطرابهای کودکان را دستهبندی کنیم، میتوانیم به عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی اشاره کنیم؛ از عوامل فردی سرشت ذاتی کودک و آنچه از والدین خود در ژنهایش ذخیره کرده است و بیماری صعبالعلاج و مزمن که گاهی از آغاز تولد درگیرش ساخته است نقش بسیار پررنگی را به خود اختصاص میدهد.
خانواده اولین محیط اجتماعی است که کودک تجربه میکند و در ایجاد اضطرابهای کودک سهم بسیار زیادی دارد؛ نزاع و کشمکش والدین، بیماری سخت و طولانی والدین، جداییهای موقت و طولانیمدت از والدین، جدایی و طلاق والدین، مرگ یکی از نزدیکان، سختگیری و تضادهای انضباطی والدین و تولد نوزاد جدید، اعمال فشار برای بهترین و کامل بودن در زمینههای مختلف و سبک تربیتی مستبدانه والدین که جایی برای اظهارنظر فرزندان باقی نمیگذارد، از عوامل مهم ایجاد استرس کودکان در خانواده است. زمانی که کودک رفتن به مهدکودک را آغاز میکند با اجتماع بزرگتری از انسانها وارد مناسبات اجتماعی میشود و محیط اجتماعی دیگری را تجربه میکند.
در این زمان تعدادی از کودکان که هنگام جدایی دچار اضطراب جدایی میشوند، در واقع نگران آسیب دیدن والدین یا خودش، از دست دادن والدین یا رخ دادن حادثهای ناگوار و اتفاقی ناخواسته میشوند. چنین کودکی در مقابل هر واقعهای مانند تنها خوابیدن، تنها ماندن در منزل و رفتن به مهدکودک که منجر به جدایی او از والدین میشود، مقاومت نشان میدهد. اضطراب جدایی در اولین روز مدرسه نیز ممکن است رخ دهد. در محیط اجتماعی مدرسه نیز معلم سختگیر و تنبیهگر، وجود فردی آزاردهنده در مدرسه، مشکلات دوستیابی، اختلالات یادگیری شناخته نشده و حتی تغییر مدرسه کودک ممکن است باعث شکلگیری اضطرابهای جدیدی در وی شود.
مسایلی چون تغییر محل زندگی و جدا شدن از دوستان قدیمی نیز میتواند در به وجود آمدن و ماندگار شدن اضطراب در کودک نقش داشته باشند. از آنجا که اضطراب عامل بازدارندهای است که سرزندگی و خلاقیت را از کودکان میگیرد؛ توجه والدین به عوامل زمینهساز اضطراب در کودکان از اهمیت بسزایی برخوردار است. باز هم همراه ما شوید تا درباره علایم اضطراب در کودکان به دانشافزایی خود ادامه دهیم.
منبع:سلامت نیوز
