آرامگاه کوروش بزرگ


بنای آرامگاه دو بخش شناخته شده دارد؛ سکویی ۶ پله‌ای که قاعده آن مربع مستطیلی به وسعت ۱۶۵ متر مربع است و یک چهاردیواری کوچک به وسعت 5.7 متر مربع که سقف شیب بامی دارد و ضخامت دیوارهایش به 5.1 متر می‌رسد.

استحکامات دفاعی تل تخت

نزدیکترین بنا آرامگاه کمبوجیه و دورترین بنا که در مرکز قسمت بالایی تصویر دیده می‌شود آرامگاه کورش بزرگ است. بین این دو بنا، ویرانه‌های کاخ‌های هخامنشی دیده می‌شوند. این سازه ها با وسعتی در حدود 8 هزار متر مربع روی تپه‌ای بزرگ در انتهای شمالی پاسارگاد قرار دارند.

کاخ اختصاصی

این مجموعه در مرکز پاسارگاد قرار گرفته‌است و از تعدادی کاخ تشکیل شده که در اصل در محدوده مجموعه باغ‌ها قرار دارند. بدنه اصلی کاخ‌ها از سالن‌های ستون‌دار تشکیل شده‌است. تالار عمومی حدودا در سال ۵۳۹ پیش از میلاد ساخته شده است. تالار ستون‌دار آن دو ردیف چهار ستونی دارد. پایه ستون‌ها از سنگ سیاه هستند و بدنه آن‌ها از سنگ آهکی سفید است.

آرامگاه کمبوجیه

آن چه از این بنا باقی‌مانده دیواری بلند به ارتفاع حدود ۱۴ و طول تقریبی 5/7 متر است. این بنا به بنای کعبه زرتشت در نقش رستم شباهت دارد در حالی که از نظر قدمت، قدیمی‌تر و از نظر استحکام و فن ساخت نمایانگر اجرایی قوی‌تر از بنای کعبه زرتشت است.

محوطه مقدس

در فاصله حدود ۱۲۰۰ متری شمال غرب مجموعه پاسارگاد و پشت تپه ماهوری‌های سنگی مشرف به دشت، محوطه‌ای باستانی وجود دارد که شامل دو سکوی سنگی سفید رنگ و یک تپه مستطیل شکل پله‌ای است که معروف به محوطه مقدس است. در این محوطه با استفاده از سنگ‌های سفید دو سکوی نزدیک به هم ایجاد شده که یکی دارای پله و دیگری بدون پله‌است. قاعده سکوی جنوبی 43.2 متر و بلندی آن 16.2 متر است. این سکو دارای ۸ پله با خیز ۲۷ سانتی متر یعنی برابر با ارتفاع پله‌های دیگر بناهای پاسارگاد است. قاعده سکوی شمالی 80.2 متر و بلندی آن 10.2 متر است.

کاروانسرای مظفری

در نزدیکی آرامگاه کوروش سازه‌ای مشتمل بر حیاتی به وسعت ۲۰۸ مترمربع است که بصورت نامنظم از سنگ‌های سفید ربوده‌شده از کاخ‌های پاسارگاد ساخته‌شده و نیز ایوانی به پهنای 30.3 متر با جرزهای سنگی نامنظم و چهار گوش با اتاق‌های کوچک و بزرگ در پشت آن دارد. درب این سازه به سمت مشرق است. سنگ‌های سازه با ملات گچ به هم وصل شده و در بعضی از نقاط این سازه ملات به کار برده نشده‌است.

کاخ بارعام

وسعت این کاخ ۲۴۷۲ متر مربع است که در محور شمال غربی ـ جنوب شرقی ساخته شده‌است. این کاخ شامل یک تالار گسترده مرکزی با هشت ستون است که وسعت آن ۷۰۵ متر مربع است. چهار ایوان در چهار سمت کاخ با ستون هایی کوچک تر و دو اتاق، دیگر قسمت های اصلی بنا را تشکیل می‌دهد.

برج سنگی

یکی از بناهای بسیار زیبای مجموعه پاسارگاد برج سنگی است که ساخت آن مربوط به آغاز دوره هخامنشیان است. بنایی چهار گوش برج مانند که اکنون تنها یک دیواره از آن باقی‌مانده‌است. ارتفاع برج نزدیک به ۱۴ است که بر سکویی سه پله‌ای قرار گرفته‌است. ورودی بنا به سوی شمال غربی تعبیه شده و نزدیک به 50.7 متر از سطح زمین ارتفاع دارد که با 29 پله به اتاق بالای برج دسترسی داشته‌اند.